Rosnące ceny energii wpływają na wyższe koszty ponoszone na media energetyczne. Wzrost kosztów stanowi kolejny czynnik motywujący do poszukiwania sposobów na poprawę efektywności energetycznej w przedsiębiorstwie. Nie ma jednak uniwersalnej metody, na podstawie której można wskazać typowe działania gotowe do wdrożenia w każdej firmie. Istnieją jednak typowe obszary, od których warto rozpocząć analizy.

Cena energii

W świetle obowiązującego prawa, rynek energii dotykający odbiorców końcowych podzielony jest na dwa główne sektory: dystrybucja, czyli dostarczanie energii elektrycznej do odbiorców oraz obrót energią elektryczną. Rola dystrybutora przypisana jest regionalnie do określonych operatorów systemu dystrybucyjnego (OSD). W przypadku zakupu energii (sektor obrotu) istnieje realny wpływ odbiorcy na wybór dostawcy. Podstawą poszukiwania oszczędności w cenach energii jest obowiązująca od 2007 roku zasada TPA (Third Party Access), która pozwala odbiorcom na podmiotowe rozdzielenie sprzedawcy od dystrybutora energii. W związku z tym, każdy odbiorca może zdecydować się na wybór najkorzystniejszej oferty sprzedaży energii elektrycznej. Podobna zasada występuje na rynku gazu ziemnego.

Optymalizacja parametrów dystrybucji

Podstawowy parametr, który należy przeanalizować to moc umowna, od której naliczane są opłaty stałe. W przypadku, gdy moc umowna jest zbyt niska i występują przekroczenia mocy, należy przeanalizować czy uzasadnione ekonomicznie byłoby jej podwyższenie. Podniesienie stałych opłat może być zdecydowanie korzystniejsze niż karne opłaty za zbyt wysokie pobory mocy, jednakże czasami lepszym rozwiązaniem będzie płacenie za niewielkie i krótkotrwałe przekroczenia mocy niż ponoszenie opłat za zwiększony poziom mocy zamówionej przez cały rok. Ciekawsza sytuacja występuje, gdy moc umowna jest znacząco przeszacowana – w takim przypadku jej obniżenie może przynieść natychmiastowe oszczędności.

Kolejny element wymagający analizy to opłaty za wprowadzaną do sieci elektroenergetycznej moc bierną. Najlepszym rozwiązaniem jest zwykle przeprowadzenie pomiarów elektrycznych pomagających określić optymalne rozwiązanie pozwalające na odpowiednie skompensowanie mocy biernej, co pozwoli na uniknięcie dodatkowych kosztów.

Ważnym aspektem jest profil zużycia energii. Ograniczenia kosztów energii można szukać bowiem również w odpowiednim dostosowaniu jej zużycia pod kątem dostępnych taryf.

• stotny wpływ na ceny energii ma przede wszystkim napięcie w sieci, z której dostarczana jest energia do odbiorcy. Im wyższa jest grupa taryfowa, tym niższy jest koszt energii. W ten sposób jednostkowo najtańsza jest energia dostarczana z sieci wysokiego napięcia w taryfie A, a najdroższa jest energia dostarczana w sieci niskiego napięcia w grupie taryfowej C. Przedsiębiorstwa zasilane są głównie w grupach taryfowych A, B lub C. Możliwość zmiany grupy taryfowej występuje wyłącznie w przypadku, gdy punkt poboru energii znajduje się w pobliżu sieci dystrybucyjnej o odpowiednim napięciu i wniosek o przyłączenie zostanie zaakceptowany przez dystrybutora energii. W tym przypadku trzeba się liczyć z kosztami polegającymi na budowie i utrzymaniu stacji transformatorowej przez odbiorcę końcowego.
• Po analizie wyboru grupy taryfowej, istotny jest profil zużycia energii przez odbiorcę. W związku z tym, że system elektroenergetyczny najmocniej obciążany jest rano i wieczorem (odpowiednio tzw. szczyty poranne i wieczorne), gdy występuje największe zapotrzebowanie na energię elektryczną, to zgodnie z zasadami ekonomii jest ona wtedy najdroższa. Występowanie szczytów zapotrzebowania zależy również od pory roku. Podstawowym działaniem powinna być analiza mająca na celu wskazanie czy części zużycia energii związanego z przeprowadzanymi procesami produkcyjnymi nie można przełożyć i rozpocząć ich w momencie, gdy koszty związane z dostarczeniem energii są niższe.

Może taniej będzie produkować energię samemu

Autoprodukcja energii może pozwolić na ograniczenie części kosztów poprzez inwestycję we własne źródło energii. W przypadku energii elektrycznej najczęstsze przypadki to instalacje fotowoltaiczne (produkujące energię elektryczną z promieniowania słonecznego) oraz instalacje kogeneracyjne (wykorzystujące głównie gaz do skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła). Tego typu inwestycje wiążą się z poniesieniem nakładów inwestycyjnych związanych z budową źródła energii oraz przejściem procesu administracyjnego, na który składa się (w zależności od technologii oraz wielkości instalacji) pozyskanie szeregu pozwoleń oraz opinii.

Oszczędności wynikać będą z niższych cen nośników energii (gaz) lub z całkowitym brakiem tych kosztów (fotowoltaika) i ograniczeniem kosztów dystrybucji produkowanej na własne potrzeby energii elektrycznej. Innym rozwiązaniem może być również wykorzystanie energii zawartej w odpadach produkcyjnych, np. do generacji biogazu (branża spożywcza, wodno-ściekowa), spalania biomasy (przemysł meblarski) albo gazów odpadowych (gorące spaliny, gaz koksowniczy, wykorzystanie redukcji ciśnienia pary lub innych gazów do generacji energii).

Niezmiennie największe i systematyczne oszczędności przynoszą działania i przedsięwzięcia związane z racjonalizacją zużycia energii i poprawą efektywności energetycznej przedsiębiorstwa. W zależności od zakresu prowadzonej działalności, oszczędności można wygenerować zarówno poprzez działania optymalizacyjne, jak również modernizację lub wymianę urządzeń zużywających energię.

• poprawa wydajności i reorganizacja procesów
• dentyfikacja i eliminacja niepotrzebnych przestojów lub jałowych przebiegów na pracujących liniach produkcyjnych, w tym ograniczenie pracy urządzeń na biegu jałowym
• wymiana wyeksploatowanych i niskosprawnych urządzeń (np. silniki, oprawy oświetleniowe, sprężarki, pompy)
• maksymalne wykorzystanie traconych obecnie strumieni energii, w tym m.in. ciepła odpadowego związanego z nagrzewaniem się urządzeń.

Mierz – zarządzaj – oszczędzaj

W długofalowej strategii kluczowa jest przede wszystkim systematyczna i rzeczowa analiza możliwości, bo często niewielkie działania mogą przynieść duże oszczędności.

Okazją do przeprowadzenia kompleksowej oceny może być wprowadzenie procesu analizy i pomiaru zużycia mediów w przedsiębiorstwie.